Gezamenlijke website van de Synagoge Meerssen en het Leerhuis Limburg

Max Hamburger overleden, Amsterdam, 10 februari 1920-Maastricht, 2 juli 2012

“ De dood heeft niet het laatste woord, maar het leven – het menselijk leven!” Met deze zin besloot Max Hamburger in 1986 zijn toespraak op het Rosenzweig-congres in Kassel. Hij vervolgde met een citaat van Nobelprijswinnaar Elie Wiesel: “De stemmen van de overlevenden mogen niet onopgemerkt blijven. Het is hun taak het onuitsprekelijke te verwoorden… We mogen niet zwijgen. Zwijgen zou verraad zijn aan al diegenen die niet meer kunnen spreken!”

Zwijgen over de verschrikkingen van de Holocaust heeft Max Hamburger sinds 11 april 1945, niet meer gedaan. Op die werd hij door de Amerikaanse troepen, meer dood dan levend, uit het concentratiekamp Buchenwald bevrijd. Onvermoeibaar heeft hij -  vooral jongeren – gewaarschuwd voor de verschrikkelijke kanten van de menselijke natuur, die hij in Buchenwald en Auschwitz recht in het gezicht had gekeken. Zijn gevoel voor rechtvaardigheid werd op grootmoedige wijze duidelijk, toen hij Duitse jongeren voorhield, dat zij natuurlijk niet verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor de misdaden van hun ouders en grootouders. Wel voor de wijze waarop zij met de lessen uit de geschiedenis omgaan. Geheel in lijn met de joodse traditie telde voor hem zwaar wat de enkeling doet voor de redding van de menselijke waardigheid.

In Zuid-Limburg terechtgekomen, werd de joodse psychiater uit Amsterdam geconfronteerd met een steeds verder in verval rakende voormalige synagoge in Meerssen. Samen met de in Meerssen neergestreken joods-Hongaarse violist Tibor Berkowitz zette hij zich energiek in voor (eer)herstel van de sjoel. Gezamenlijk met het gemeentebestuur en met (financiële) steun van Limburgse particulieren wist men de synagoge voor sloop te behoeden. Maar het ging Max Hamburger niet alleen om het gebouw, voorop stond de inhoud en de functie. In 1984 trad hij aan als de eerste voorzitter van de Stichting Leerhuis Limburg, die tot op de dag van vandaag een belangrijke gebruikster van  de Meerssense synagoge is. Het Leerhuis bevordert de studie van de joodse religie en cultuur. Door mensen vanuit uiteenlopende levensbeschouwelijke achtergronden rond dit thema bij elkaar te brengen beoogt men  ‘ vreedzaam samenleven’ te stimuleren.

Max Hamburger moge dan wel dood zijn, in zijn werk leeft hij verder!

Stichting Synagoge Meerssen